TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Në këmbët e Kaukazit të Madh gjithçka të drejton nga pemishtet. Në vjeshtë, hambarë të mbingarkuara propozojnë mollë, dardhë, shegë, rrush, reçelra dhe gjithashtu çuditërisht tul frutash të tejdukshëm (glikotë). Varietetet e famshme të rrushit të tilla të ofrojnë nektarin e çmuar.
Diku, këtu apo atje, mbetjet e kështjellave që ngjiten deri në qiell të kujtojnë rolin mbrojtës të tyre të dikurshëm që ato kishin, ndërsa qytezat përmbajnë thesare arkitekturore. Gabala e re, qyteti më i pasur i vendit pas kryeqytetit Baku në Azerbajxhan, ndodhet pak kilometra larg nga i vjetri, që dikur ishte një pikë strategjike në “rrugën e mëndafshit”.
I quajtur më parë Kabalaka, ishte kryeqyteti i mbretërisë së Shqipërisë të Kaukazit: i themeluar atje, disa shekuj para Jezu Krishtit nga kaukazianët mbi rrënojat e perandorisë së Aleksandrit të Madh, kjo mbretëri vazhdoi ekzistencën e saj deri sa u pushtua nga arabët në shekullin e nëntë. Banorët e saj, “Udins,” flisnin një gjuhë shumë specifike dhe ishin të krishterë.
Dëshmia e lëvizjes së kishave, pjesëmarrja e të cilëve rritet në vitet e fundit në këtë rajon tani e populluar nga 50% e myslimanëve. Merrni atë të Kotarit. E ndërtuar me gur, e rinovuar bukur, tashmë ka dhe një kullë të majëzuar.
Në sallën e famullisë, fotot tregojnë vitalitetin dhe lidhjen me traditat e komunitetit të krishterë. Nga ana tjetër, në Bulun, kisha e bukur e kupolës që bashkohet me një varrezë është në gjendje të keqe. Komuniteti i Udine po kërkon fonde për ta restauruar atë.
Pak më tej, në një lartësi 700 metra, Cheki (200 000 banorë) ishte edhe më parë një ndalesë në Rrugës së Mëndafshit. Ai është bërë një destinacion popullor pushime për shkak të peizazheve të saj të bukur, të cilësisë së prodhimeve orientale të brumit, artazinartit dhe arkitekturës së tij.
Pallati i tij është një xhevahir i shekullit të tetëmbëdhjetë: xhama shumëngjyrësh, tavanet në copa druri të bashkuara pa gozhdë ose ngjitës, afreske me motive lule dhe kafshë dhe gjithashtu skena luftimi (2000 personazhe!) të frymëzuar nga miniaturat persiane.
Ishte rezidenca verore e Chalabi Khan, apo Mushtag, themelues i khanatit (principatës) i qytetit Sheki dhe poet. Kisha, e ndërtuar në vitin 313 në vendin e një tempulli është zgjeruar shumë herë dhe ka një kupolë në shekullin e 12-të. Në dhomën e gurtë poshtë dyshemesë së kishës prehen skelete gjigante. Analiza e tyre zbuloi se shqiptarët e Kaukazit ishin shumë të gjatë, të bardhë dhe kishin sy të qartë.
Marrë nga La-croix.com
Përgatit: TPZ.AL
