TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Gjëndrat paratiroide, ndonëse shumë të vogla (3–5 mm), luajnë një rol jetik në ruajtjen e ekuilibrit të kalciumit dhe fosfatit në organizëm, përmes prodhimit të hormonit paratiroid (PTH). Kur këto gjëndra nuk funksionojnë siç duhet, pasojat mund të jenë serioze – shpesh pa simptoma të qarta në fillim – dhe osteoporoza mund të jetë një ndër treguesit e parë.
Si funksionojnë gjëndrat paratiroide?
PTH ndikon në:
Lirimin e kalciumit nga kockat,
Rritjen e përthithjes së kalciumit në zorrë (nëpërmjet vitaminës D),
Reabsorbimin e kalciumit në veshka,
Nxjerrjen e fosfatit nëpërmjet urinës.
Kur duhet të dyshoni për çrregullim?
Simptomat shfaqen zakonisht vetëm kur niveli i kalciumit në gjak është shumë i lartë (hiperkalcemia) ose shumë i ulët (hipokalcemia). Shenjat përfshijnë:
Hiperkalcemia: lodhje, gurë në veshka, depresion, dhimbje barku, kapsllëk, dobësi muskulore, çrregullime në EKG.
Hipokalcemia: ngërçe, mpirje, ankth, konfuzion, rënie flokësh, thonj të brishtë, katarakt, ndryshime në EKG.
Osteoporoza është një shenjë paralajmëruese e zakonshme e hiperparatiroidizmit, një gjendje kur prodhohet tepricë e PTH. Sipas Mayo Clinic dhe WebMD, kjo çon në dobësim të kockave dhe rrit rrezikun për fraktura.
Si diagnostikohet?
Diagnostikimi bëhet me:
Analiza laboratorike të kalciumit, fosforit, vitaminës D dhe PTH,
Ekografi e qafës,
Scintigrafi për lokalizimin e gjëndrave paratiroide.
Shkaqet kryesore të hiperparatiroidizmit:
Adenoma (tumor benign) – më i shpeshti,
Hiperplazia e gjëndrave,
Karcinoma (rrallë),
Sëmundje kronike të veshkave,
Mungesë e vitaminës D,
Çrregullime të përthithjes së kalciumit (p.sh. te celiakia).
Trajtimi
Hiperparatiroidizmi: Zakonisht trajtohet me kirurgji, veçanërisht në rast të adenomës. Studimet (Mayo Clinic dhe të tjera më të fundit në 2025) tregojnë përmirësim të ndjeshëm të densitetit të kockave pas ndërhyrjes – deri në 75% të pacientëve.
Hipoparatiroidizmi: Menaxhohet me suplemente kalciumi dhe vitaminë D, nën ndjekje të rregullt mjekësore. Shkaqet përfshijnë heqjen kirurgjikale të gjëndrave, çrregullime autoimune apo gjenetike.
Çrregullimet e gjëndrave paratiroide janë të rralla, por ndikimi i tyre në shëndetin e kockave dhe balancën metabolike është i madh. Kontrollet laboratorike të rregullta janë thelbësore për zbulimin e hershëm dhe trajtimin efektiv, veçanërisht për gratë pas menopauzës, ku rreziku për osteoporozë është më i lartë.
