TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Qytetarët e Bullgarisë votojnë këtë të diel në raundin e dytë të zgjedhjeve presidenciale, në një proces të shoqëruar nga shqetësimet për sigurinë rajonale, sulmet me dronë ndaj transportit detar në Detin e Zi dhe vështirësitë ekonomike brenda vendit.
Në garën për presidencën janë presidentja në detyrë Iliana Jotova, e cila synon të bëhet gruaja e parë e zgjedhur drejtpërdrejt në këtë post në historinë e Bullgarisë, dhe kandidati i opozitës Andrej Gjurov, ish-kryeministër i përkohshëm dhe përfaqësues i forcave pro-perëndimore.
Jotova siguroi një avantazh të ngushtë në raundin e parë të mbajtur më 25 tetor, duke marrë 34,76% të votave, kundrejt 31,95% të Gjurovit. Megjithatë, procesi i parë zgjedhor u karakterizua nga një pjesëmarrje rekord e ulët, pasi vetëm 23% e votuesve me të drejtë vote morën pjesë, sipas autoriteteve zgjedhore.
Qendrat e votimit u hapën në orën 07:00 të mëngjesit, ndërsa rezultatet e para të sondazheve në dalje priteshin pas mbylljes së tyre në orën 20:00. Rezultatet zyrtare pritet të shpallen të hënën.
Dy kandidatë, dy qëndrime për Rusinë dhe Ukrainën
Zgjedhjet zhvillohen në një klimë të polarizuar politike, ku një nga çështjet kryesore të debatit është orientimi i politikës së jashtme bullgare dhe marrëdhëniet me Moskën.
Iliana Jotova kandidon si e pavarur dhe mbështetet nga partia “Bullgaria Progresive” e kryeministrit Rumen Radev, e cila ka qëndrime të favorshme për përmirësimin e marrëdhënieve me Rusinë.
Jotova pritet të vijojë linjën politike të Radevit, duke mbështetur integrimin evropian të Bullgarisë, por njëkohësisht duke kërkuar marrëdhënie më të mira me Moskën dhe heqjen e sanksioneve ndaj saj.
Ajo dhe kryeministri Radev kanë bërë thirrje për një zgjidhje diplomatike të luftës në Ukrainë, ndërsa kanë mbajtur një qëndrim të rezervuar lidhur me dyshimet për përfshirjen e Rusisë në sulmet me dronë në rajonin e Detit të Zi.
Gjatë një debati televiziv mes dy kandidatëve këtë javë, Jotova mbrojti idenë e një marrëveshjeje që do të përfshinte si Ukrainën, ashtu edhe Rusinë.
“Paqja mund të arrihet vetëm përmes negociatave”, deklaroi ajo.
Gjithashtu, kandidatja propozoi organizimin e një takimi për sigurinë, ku të merrnin pjesë të gjashtë vendet që lagen nga Deti i Zi, me synimin për të arritur një marrëveshje për moratoriumin e armiqësive në rajon.
Në krahun tjetër, kandidati i opozitës Andrej Gjurov përfaqëson një qasje më të orientuar drejt Perëndimit dhe kërkon që Bullgaria të mbajë një qëndrim më të qartë ndaj agresionit rus në Ukrainë.
Ekonomist me profesion, ish-zëvendësguvernator i Bankës Qendrore dhe ish-kryeministër i përkohshëm në fillim të vitit 2026, Gjurov mbështetet nga forcat opozitare pro-evropiane dhe reformiste.
Gjatë kohës në krye të qeverisë, ai nënshkroi një marrëveshje bashkëpunimi në fushën e sigurisë me Ukrainën, duke shprehur vazhdimisht mbështetjen e tij për Kievin.
Gjurov ka deklaruar se synon që Bullgaria të jetë një aleate e besueshme e NATO-s, e aftë të mbrojë interesat e saj përmes diplomacisë aktive dhe një qëndrimi të vendosur.
Ai ka kritikuar qeverinë për hezitimin për ta identifikuar Rusinë si agresore në luftën kundër Ukrainës, duke kërkuar që Sofja të përcaktojë qartë kërcënimet me të cilat përballet dhe të përfshihet që në fillim në vendimmarrjen e Bashkimit Evropian.
“Kur nuk ke një qëndrim dhe nuk je në tryezë, në fakt je në menu”, u shpreh Gjurov, duke argumentuar se Bullgaria duhet të jetë më aktive në proceset e vendimmarrjes ndërkombëtare.
Raundi i dytë konsiderohet gjithashtu si testi i parë i rëndësishëm elektoral për partinë “Bullgaria Progresive” të kryeministrit Rumen Radev, e cila ka mbështetur kandidaturën e Jotovës.
Sipas vëzhguesve politikë, një fitore e saj do të mbante presidencën në duart e shumicës aktuale qeverisëse. Kjo përqendrim i pushtetit mund të ndikojë në funksionimin e mekanizmave të kontrollit dhe balancës mes institucioneve gjatë marrjes së vendimeve politike.
Megjithatë, kompetencat e presidentit në Bullgari janë të ndryshme nga ato të kryeministrit, ndërsa kreu i shtetit ka një rol të rëndësishëm në përfaqësimin ndërkombëtar dhe çështjet e sigurisë kombëtare.
Përveç përplasjes politike mes dy kandidatëve, zgjedhjet zhvillohen në një moment kur Bullgaria po përballet me shqetësime të shtuara për sigurinë detare.
Sulmet e fundit me dronë ndaj anijeve tregtare në Detin e Zi kanë shkaktuar viktima dhe persona të zhdukur mes marinarëve, duke shtuar presionin ndaj autoriteteve për të forcuar masat e sigurisë dhe bashkëpunimin me aleatët ndërkombëtarë.
Qëndrimi ndaj këtyre incidenteve ka nxitur debate edhe gjatë fushatës presidenciale, veçanërisht për shkak të dallimeve mes dy kandidatëve lidhur me mënyrën se si duhet trajtuar Rusia. Ndërkohë, vështirësitë ekonomike dhe shqetësimet për rritjen e kostos së jetesës mbeten ndër problemet kryesore për qytetarët bullgarë.
Pjesëmarrja e ulët në raundin e parë është një tjetër tregues i rëndësishëm i klimës politike në vend. Vetëm 23% e votuesve morën pjesë në zgjedhjet e 25 tetorit, duke ngritur pikëpyetje mbi besimin e qytetarëve te institucionet dhe procesi politik.
Rezultati i raundit të dytë pritet të përcaktojë jo vetëm emrin e presidentit të ardhshëm, por edhe ekuilibrat institucionalë dhe drejtimin që do të ndjekë Bullgaria në raport me Bashkimin Evropian, NATO-n, Rusinë dhe luftën në Ukrainë.
