TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Media italiane “La Discussione” i ka kushtuar një analizë të gjatë kryeministrit Edi Rama dhe debatit për projektin turistik në Zvërnec. Sipas saj, protesta kundër investimit të Jared Kushner nuk është më thjesht një çështje mjedisore, por një sfidë politike që vë përballë kundërshtimeve modelin e zhvillimit që ka transformuar Shqipërinë dhe e ka afruar me Bashkimin Europian.
***
Për më shumë se dymbëdhjetë vjet, Edi Rama ka fituar një sfidë që dikur dukej e pamundur. Ai mori përsipër një vend që për një pjesë të madhe të Europës ishte sinonim i emigracionit, prapambetjes dhe kriminalitetit dhe e shndërroi në një nga ekonomitë më dinamike të Mesdheut, në një destinacion turistik ndërkombëtar dhe në një kandidat të besueshëm për anëtarësim në Bashkimin Europian.
Megjithatë, sot kryeministri shqiptar përballet me një kundërshtar të papritur. Jo me opozitën historike të drejtuar nga Sali Berisha. Jo me Brukselin. Jo me një krizë ekonomike. Por me një lagunë.
Pikërisht rreth Zvërnecit dhe lagunës së Nartës, në jug të Shqipërisë, po zhvillohet një betejë që shkon përtej mjedisit, turizmit apo urbanistikës. Protesta e lindur kundër projektit turistik të mbështetur nga investitori amerikan Jared Kushner është shndërruar shpejt në diçka tjetër: në një kundërshtim politik, në një përplasje identitare dhe, ndoshta, në testin e parë të vërtetë për ciklin e gjatë qeverisës të Edi Ramës.
Parullat nuk flasin më vetëm për flamingot, biodiversitetin apo mbrojtjen e peizazhit. “Shqipëria nuk është në shitje” është bërë slogani kryesor i një pjese të protestuesve.
Për qeverinë, projekti përfaqëson një investim strategjik të aftë të tërheqë kapital, vende pune dhe turizëm të nivelit të lartë. Për kundërshtarët, ai është simboli i një zhvillimi që perceptohet si tepër i shpejtë, pak i diskutuar dhe i largët nga komunitetet lokale.
Rama nuk ka bërë asnjë hap pas. Ai ka mbrojtur projektin, ka dënuar episodet e dhunës gjatë disa protestave dhe ka përsëritur se zona e mbrojtur nuk do të dëmtohet. Një qëndrim në përputhje me atë që më shpjegoi pak javë më parë gjatë një interviste të gjatë të botuar nga “Il Giornale”. Në zyrën e tij në Tiranë, ai fliste me krenari për rrugëtimin e Shqipërisë: rritjen ekonomike, investimet e huaja, infrastrukturën, digjitalizimin e shtetit dhe afrimin me Europën. “Faza negative e Shqipërisë tashmë ka mbetur pas”, më tha ai.
Dhe pikërisht këtu qëndron domethënia e vërtetë politike e kësaj historie. Sepse në lojë nuk është vetëm një lagunë. Në lojë është vetë rrëfimi për Shqipërinë që Rama ka ndërtuar gjatë dymbëdhjetë viteve të fundit.
A mund të rritet një vend kaq shpejt pa krijuar çarje të reja sociale? A mund të tërheqë miliarda investime, të transformojë brigjet e tij dhe të synojë anëtarësimin në Bashkimin Europian, duke bindur njëkohësisht qytetarët se kjo rritje u përket vërtet të gjithëve?
Në sfond shfaqet edhe një dimension gjeopolitik që e bën këtë histori shumë më komplekse sesa një protestë e thjeshtë mjedisore. Në një intervistë të fundit për Financial Times, Rama deklaroi se një pjesë e fushatës kundër projektit Kushner mund të jetë amplifikuar nga subjekte të lidhura me Iranin. Një akuzë që natyrisht kërkon verifikime, por që nuk lind në boshllëk.
Shqipëria strehon një nga komunitetet më të rëndësishme të opozitës iraniane në mërgim dhe në vitin 2022 ishte objekt i një sulmi të rëndë kibernetik që autoritetet shqiptare ia atribuuan grupeve të lidhura me Teheranin. Një ngjarje që çoi deri në ndërprerjen e marrëdhënieve diplomatike mes dy vendeve.
Për këtë arsye, kur Rama flet për ndërhyrje të jashtme, ai nuk kufizohet te një polemikë e brendshme politike, por e vendos protestën e Zvërnecit në kuadrin më të gjerë të luftërave hibride, dezinformimit dhe fushatave të ndikimit që po prekin sot Ballkanin dhe Europën.
Natyrisht, protesta ekziston dhe pyetjet e ngritura nga qytetarët dhe ambientalistët meritojnë përgjigje. Por sipas kryeministrit, një pjesë e jehonës së saj ndërkombëtare mund të ketë origjinë tjetër nga ajo që duket në sipërfaqe.
Dhe pikërisht këtu laguna bëhet çështje gjeopolitike. Sepse projekti Kushner nuk është thjesht një investim turistik. Është një investim amerikan në një vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian, i drejtuar nga një lider që e ka bërë orientimin perëndimor të Shqipërisë boshtin kryesor të veprimit të tij politik.
Në intervistat e tij më të fundit, Rama është ndalur edhe te një tjetër temë: manipulimi i perceptimit publik. Në epokën e algoritmeve, inteligjencës artificiale dhe fushatave digjitale, sipas tij, beteja politike nuk zhvillohet më vetëm mbi faktet, por edhe mbi mënyrën se si ato rrëfehen, amplifikohen dhe perceptohen nga opinioni publik.
Javët e ardhshme do të jenë vendimtare. Sepse pyetja që sot përshkon Shqipërinë nuk ka të bëjë vetëm me fatin e një resorti apo të një lagune. Ajo ka të bëjë me të ardhmen e modelit Rama.
Mund të kundërshtohen zgjedhje të veçanta, të debatohen projekte urbanistike dhe të kërkohen garanci më të mëdha mjedisore. Më e vështirë është të mohohet se Shqipëria e sotme është thellësisht ndryshe nga ajo e dymbëdhjetë viteve më parë. Kush e njeh këtë vend e di se transformimi ka qenë i jashtëzakonshëm dhe se një pjesë e madhe e progresit ekonomik, institucional dhe ndërkombëtar mban firmën e Edi Ramës.
Shumë prej investitorëve që sot shohin drejt Tiranës, Durrësit, Vlorës apo rivierës shqiptare kanë zgjedhur të investojnë sepse kanë gjetur stabilitet politik, një vizion zhvillimi dhe një lidership të qartë. Për këtë arsye, është e vështirë të imagjinohet një Shqipëri që përfundon rrugën drejt Bashkimit Europian pa liderin që më shumë se kushdo tjetër e ka afruar me Europën.
Dhe pikërisht për këtë arsye, sfida e Zvërnecit nuk është vetëm një sfidë për kryeministrin. Është një sfidë për Shqipërinë e së ardhmes./LaDiscussione
