TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Shumë prej nesh mezi e presin verën, plazhin, nxirjen, pushimet, atë ndjesinë e lirisë që vjen kur rrezet e diellit prekin lëkurën. Por pas këtij idili veror, fshihet një histori tjetër, më e errët dhe më pak e dukshme: ajo e dëmeve që dielli mund të shkaktojë në trupin tonë. Dielli, ndonëse jetik për jetën në Tokë, është një “mik i pabesë” kur nuk dimë si ta trajtojmë.
Në thelb, rrezet ultraviolet që lëshon dielli janë të padukshme për syrin, por me një fuqi shkatërruese. Rrezet UVA dhe UVB janë si dy ushtarë të heshtur që depërtojnë në shtresat e lëkurës, duke dëmtuar qelizat, shkatërruar kolagjenin dhe në raste ekstreme, duke shkaktuar mutacione që mund të çojnë në kancer të lëkurës. E ndërsa ne marrim “ngjyrë”, në fakt lëkura po përpiqet të mbrohet nga një agresion. Nxirja është thjesht alarmi i trupit që tregon se diçka nuk po shkon siç duhet.
Kanceri i lëkurës, sidomos melanoma, është ndër format më agresive të kësaj sëmundjeje, dhe ai nuk ndodh vetëm tek ata që abuzojnë me diellin në mënyrë ekstreme. Edhe ekspozimi i përditshëm, për vite me radhë, pa mbrojtje adekuate, është mëse i mjaftueshëm për të shkaktuar pasoja serioze. Dhe më tragjikja? Shumë herë nuk e kuptojmë dëmin derisa të jetë tepër vonë.
Por lëkura nuk është e vetmja që vuan. Edhe sytë janë të pambrojtur përballë rrezeve UV. Katarakti, plakja e parakohshme e syve apo dëmtime të retinës janë pasoja që ndodhin ngadalë, por me efekt të gjatë dhe shpesh të pakthyeshëm. Dhe pastaj vjen goditja nga dielli, një gjendje që mund të shkaktojë temperaturë të lartë, konfuzion mendor, marrje mendsh, deri edhe në kolaps, veçanërisht te të moshuarit, fëmijët dhe ata me sëmundje të tjera.
Ironikisht, ajo që konsiderohet si “bukuri verore”, lëkura e nxirë, është në fakt një shenjë e dëmtimit. Industria e kozmetikës e ka shitur për dekada idenë se një nxirje e artë është sinonim i shëndetit, por shkenca thotë të kundërtën: çdo ngjyrë e fituar nga dielli është dëmtim i ADN-së së qelizave.
Sigurisht, nuk po themi të fshihemi në hije gjithë verën. Dielli është burim i vitaminës D dhe ka një efekt të fuqishëm mbi humorin dhe energjinë tonë. Por si çdo gjë tjetër e fuqishme, ai kërkon respekt dhe maturi. Mbrojtja me krem kundër diellit (SPF 50 ose më shumë), mbulimi me veshje të lehta por mbrojtëse, kapelat me strehë të gjerë dhe syzet me filtër UV nuk janë më “opsionale”, janë domosdoshmëri.
Ekspozimi i zgjuar ndaj diellit është një akt dashurie ndaj vetes. Është vetëdija që bukuria e sotme nuk duhet të vijë në kurriz të shëndetit të nesërm. Është zgjedhja për të shijuar verën, pa u bërë viktimë e saj.
Sepse në fund të fundit, dielli është një aktor i fuqishëm në skenën e jetës, ndriçon, ngroh dhe jep jetë. Por si çdo aktor i madh, edhe ai ka nevojë për distancën e duhur. Përndryshe, nga një mik i ndritshëm, kthehet në një armik të padukshëm.
