TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Qeveria shqiptare po kërkon aktualisht të lëvizë nga taksa minimale e pronës me një çmim fiks për metër katror që zbaton aktualisht, te një taksë prone në përqindje me vlerën e pronës në treg. Zyrtarë të ndryshëm të qeverisë thonë se do të fillojnë zbatimin e kësaj takse nga 1 janari i vitit të ardhshëm, duke nisur nga Tirana, por askush nuk ka thënë deri tani se sa do të jetë kjo taksë.
Shqetësimet për këtë taksë nisën në vitin 2014, kur qeveria kërkoi asistencë teknike nga FMN se si mund ta bëjë realitet atë. Shkaku kryesor për një nismë të tillë është që taksa ekzistuese mbi pronën pothuajse nuk mblidhet fare nga bashkitë, të cilat kanë të drejtën ta mbledhin, por kanë paaftësinë, dembelllëkun dhe neglizhencën tipike për ta mbledhur.
FMN dërgoi në vitin 2014 një grup ekspertësh të vet, të cilët vlerësuan situatën dhe hartuan një program pune se si mund të bëhet realitet krijimi i një sistemi që nga njëra anë do të përcaktonte taksim mbi pronën sipas vlerës së pronës dhe nga ana tjetër, do të lehtësonte arkëtimin e kësaj takse nga ana e bashkive.
Studimi i FMN zbuloi pak a shumë gjëra që ne shqiptarët i dimë, probleme për të cilat do të flasim më vonë.
Taksa më pro-rritje nga të gjitha taksat
Studime të shumta nëpër botë kanë zbuluar se taksat mbi pronat janë zakonisht taksat që ndihmojnë më shumë rritjen ekonomike se sa çdo lloj takse tjetër. Arsyeja është e thjeshtë. Nëse pronari i një toke, një dyqani apo një apartamenti detyrohet të paguajë taksë për posedimin e pronës, atëherë ai apo ajo ka një incentivë për ta vënë këtë pronë në shfrytëzim, bashkë me kapitalin fizik që kjo pronë mbart. E thënë ndryshe, nëse një qytetar ka nën pronësi një copë tokë në fshat, të cilën nuk e përdor sepse nuk ka interes, në çastin që mbi këtë tokë vendoset taksë, pronari do të gjejë një mënyrë që toka të vihet në shfrytëzim, në mënyrë që së paku taksa e tokës të mos rëndojë mbi xhepin e tij drejtpërsëdrejti. E njëjta gjë me dyqanet apo apartamentet. Në nivel kombëtar, nëse sistemi i taksimit të pronës funksionon, shfrytëzimi i pronës si aset prodhues përmirësohet dhe bashkë me të, rritet edhe ekonomia. Në mungesë të taksës së pronës, shtetasi mund ta gjejë me leverdi thjeshtë të mbajë tokën apo apartamentin të papërdorur në pritje të një blerësi apo qiramarrësi që nuk mbërrin kurrë. Shqipëria efektivisht mund të ketë nevojë për një taksë mbi asetet fizike të papërdorura. Aktualisht, një numër i konsiderueshëm apartamentesh dhe tokash në të gjithë vendin janë jashtë tregut për shkak se pronarët e tyre nuk kanë ndonjë ngut për t’i vënë në punë. Ky është një tregues veçanërisht akut për tregun e apartamenteve, ku mijëra të tillë qëndrojnë të mbyllur si një kapital fizik i vdekur, nën pronësinë e firmave të ndërtimit, të bankave apo të individëve. Një taksë mbi to mund t’i nxisë pronarët që t’i nxjerrin në shitje përkundrejt çmimit që tregu është në gjendje të ofrojë.
E njëjta logjikë qëndron pas taksimit më të lartë të shtëpisë së dytë në krahasim me shtëpinë e parë. Duke detyruar pronarët të paguajnë taksë më të lartë për një shtëpi të dytë, ata detyrohen të vënë në punë pronën shtesë. (Gjithsesi, ministri i Financave Arben Ahmetaj deklaroi se taksimi më i lartë për shtëpinë e dytë nuk do të zbatohet në Shqipëri).
Por kjo është teori. Realiteti shqiptar është krejt i ndryshëm.
Marrë nga monitor.al
