TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Nga David Clay Large
Në prag të Olimpiadës Dimërore 2018, të planifikuar për datën 9 deri 25 shkurt në Pyeongchang, Kore të Jugut, përfaqësuesit e dy koreave kanë rifilluar papritur bisedimet e drejtpërdrejta, të pezulluara dy vjet më parë dhe regjimi i Kim Jong Un ka zgjedhur të dërgojë një ekip në lojëra. Koreja e Jugut, nga ana e saj, pritet të propozojë që të dy skuadrat të marshojnë së bashku në ceremonitë e hapjes dhe mbylljes pas një flamuri “Korea e Bashkuar”.
Një sjellje e tillë do të ishte plotësisht në përputhje me idealin olimpik modern siç është parashtruar nga themeluesi i kësaj lëvizje, francezi Pierre de Coubertin. Ai e parashikoi projektin e tij si një mjet të mrekullueshëm për paqen ndërkombëtare, mirëkuptimin global dhe vullnetin e mirë.
Por, nëse shikojmë historinë aktuale olimpike, dhe jo pretendimet e larta të parashtruara nga Coubertin dhe pasuesit e tij, premtimet e tanishme për përmirësimin e marrëdhënieve ndërkombëtare dhe pajtimin e qëndrueshëm midis Koreve mund të jenë të zbrazëta. Vendet pjesëmarrëse kanë parë gjithmonë olimpiadat si mundësi të përsosura për të shtrirë sovranitetin e tyre në një stad global të madh.
Shkëputja e vazhdueshme mes idealeve madhështore olimpike dhe realiteteve shpesh të dhimbshme u krijua në Olimpiadën e parë moderne në Athinë më 1896. E mbajtur nën sfondin e konflikteve të vazhdueshme greko-turke, lojërat nuk përfshinin turq. (Turqit do të kishin bojkotuar pjesëmarrjen gjithsesi nëse do të ishin ftuar.) Atletët hungarezë refuzuan të merrnin pjesë si pjesë e një skuadre perandorake austro-hungareze, ndërsa irlandezët refuzuan të paraqiten së bashku me anglezët në një ekip të Perandorisë Britanike. (Të dy grupet garuan veçmas, nën ngjyrat e tyre.) Një delegacion gjerman arriti të bënte shfaqjen, megjithëse vetëm në momentin e fundit. Ende duke u rimëkëmbur nga Lufta Franko-Prusiane, Franca ishte përpjekur që Boche – aleatët ‘favorizonin nënçmimin e gjermanëve – të përjashtoheshin nga aktiviteti madhor.
Tensionet franko-gjermane ishin të dukshme edhe në Lojrat e Parisit të vitit 1900. Me të mbërritur në Paris, skuadra gjermane u përball me graffiti që thonin: “Derra – poshtë Prusia!” Kapiteni i ekipit gjerman gjeti një grumbull të madh me jashtëqitje në shtratin e tij. Për shkak të mundësive të mohuara për t’u stërvitur më pajisjet franceze, gjermanët performuan dobët, madje edhe ata Boche që fituan në kategoritë e tyre shpesh nuk morën medaljet e tyre.
Ishin britanikët dhe amerikanët që ishin kundër njëri-tjetrit në Lojërat e Londrës të vitit 1908. Yanks e panë këtë ballafaqim si pjesë integrale të sfidës më të madhe të Amerikës ndaj udhëheqjes politike dhe ekonomike të Britanisë në botë. Gjatë ceremonisë së hapjes, skuadra amerikane neglizhoi me dashje të ulë flamurin me yjet dhe shiritat kur parakaloi para çiftit mbretëror të Britanisë. Të ofenduar thellë, tifozët anglezë nxorrën një kor tallës për ato. Edhe në fushën e atletikës, gjërat shpejt u shëmtuan midis Yanks dhe Brits. Amerikanët protestonin ashpër kur kundërshtarët e tyre përdorën mjete të ashpra për t’i “tërhequr ato” në dylyftime. Presidenti i SHBA-ve Theodore Roosevelt u pajtua plotësisht me protestat e vendit të tij rreth “të ashtuquajturit sportivitet britanik”, duke mirëpritur një paradë post-lojërash në qytetin e Nju Jorkut, në të cilën u tërhoq zvarë një kopje e një luani fallco britanik.
Një dimension kryesor i ëndrrës së Coubertinit për lojrat moderne ishte një “armëpushim olimpik” i modeluar në një traditë të lashtë greke, ku fraksionet ndërluftuese ndalonin luftimet gjatë festivaleve olimpike katërvjeçare ose siguroheshin që luftimet nuk i prishnin garat e shenjta. Në të vërtetë, kjo traditë shpesh anashkalohej në botën e lashtë, dhe e njëjta gjë ka ndodhur në të vërtetë edhe në epokën moderne. Kur bota shkoi në luftë nga viti 1914 deri më 1918, Olimpiada e vitit 1916 – e planifikuar për në Berlin, nga të gjitha vendet – u anullua. (Po ashtu, Lojërat Verore të planifikuara për në Tokio në vitin 1940 dhe në Londër në vitin 1944 që u shkatërruan nga konkurrenca më vdekjeprurëse e Luftës së Dytë Botërore). Sa i përket Berlinit, ajo mori Olimpiadën Verore në vitin 1936 dhe ne e dimë se ç’farë mesazhe paraqiten ato “Lojërat naziste”.
Përmes të gjitha olimpiadave moderne, ajo që mund të dëshirojmë të mbajmë gjithnjë në mendje në lidhje me Pyeongchang 2018 është Olimpiada në Mynih në vitin 1972. Lojrat e Mynihut u mbajtën në gjysmën pro-perëndimore të një kombi të dikurshëm të bashkuar por brutalisht të ndarë nga ideologjia. Qëllimi kryesor i organizatorëve ishte promovimi i dialogut dhe pajtimit mes dy Gjermanive. Kjo aspiratë u pajtua me Ostpolitikun e kancelarit gjerman të Gjermanisë Perëndimore Willy Brandt – “hapjen” e tij ndaj Gjermanisë Lindore dhe bllokut komunist.
Më gjerësisht, mikpritësit e Gjermanisë Perëndimore shpresonin që Mynihu ’72, i mbushur me mikpritje të ngrohtë bavareze të Gemütlichkeit – do të ndihmonte në shkrirjen e Luftës së Ftohtë të vazhdueshme, prej të cilës vendi i tyre ishte një viktimë kryesore. Dhe si çdo Olimpiadë moderne që nga Athina 1896, ky “festival atletik i paqes”, sipas Komitetit Olimpik Ndërkombëtar, do ta bënte botën një vend më të mirë duke nxitur mirëkuptimin dhe vullnetin e mirë ndërkombëtar.
Lojërat e Mynihut nuk arritën asnjë nga këto qëllime. Për gjermanët lindorë, Mynih ’72 nuk kishte të bënte me bashkimin me homologët e tyre perëndimorë, por me shfaqjen e ndarjes së tyre shoqërore. Lejuar për herë të parë që kur u bashkua me lëvizjen Olimpike për t’u shfaqur si një shtet plotësisht sovran, me uniformat e tyre dhe simbolet kombëtare, vizitorët e Gjermanisë Lindore bënë gjithçka që mundën për të theksuar singularitetin e tyre përballë mikpritësve të tyre perëndimorë. Duke këmbëngulur se qëllimi i tyre i vetëm për të ardhur në Mynih ishte për të mbushur me gëzim atletët e tyre, tifozët e Gjermanisë Lindore refuzuan të bashkoheshin me majtistët lokalë dhe madje refuzuan birrën bavareze, duke e zëvendësuar me një të tyrën që sollën nga shtëpia.
Të zhgënjyer nga qëndrimi i Delegacionit të Gjermanisë Lindore, gjermanët perëndimorë, tradicionalisht të palodhur me shfaqjen patriotike, përfunduan duke brohoritur ekskluzivisht për skuadrën e tyre dhe duke valëvitur me krenari flamurët e tyre kombëtarë. Në retrospektivë, mund të shohim se ky dështim për t’u lidhur nga ana e dy Gjermanive do të parashikonte vështirësitë që do të përfshinin ribashkimin kombëtar rreth 20 vite më pas.
Sa për “shkrirjen” e Luftës së Ftohtë, prova më e mirë e kësaj aspirate në Mynih erdhi me përballjen e famshme të SHBA-BRSS për medaljen e artë në basketboll. Ndeshja e mbushur me emocione përfundoi me një fitore sovjetike 51-50 të kontestuar nga amerikanët, të cilët refuzuan të pranonin medaljen e argjendtë. (Ata ende nuk i kanë marrë ato.)
Natyrisht, Mynih 72’ nuk mbahet mend sot para së gjithash për grindjet e tij ndër-gjermane apo për “Luftën e Ftohtë në Gjykatë”, por për sulmin terrorist të grupit të Shtatorit të Zezë ndaj delegacionit olimpik të Izraelit, që la 11 të vdekur nga Olimpiadët izraelitë. Shtatori i Zi zgjodhi Olimpiadën për operacionet e tyre, sepse lojrat ofronin mjetet më të gjera të mundshme për të tërhequr vëmendjen botërore ndaj gjendjes së vështirë të palestinezëve. Në vend të kësaj, “Masakra e Mynihut” përkeqësoi në mënyrë dramatike armiqësinë izraelito-palestineze dhe ndihmoi për të çuar përpara një cikël të dhunës dhe kundërvolucionit që vazhdon deri më sot.
Përvoja e vetme e Koresë së Jugut deri tani me mikëpritjen e një Olimpiade – Lojrat Verore të Seulit të vitit 1988 – fatmirësisht nuk prodhoi asnjë tragjedi njerëzore në një nivel me Mynih ’72. E megjithatë, ato Lojra në Seul, si Mynihu, mund të ofrojnë një përrallë paralajmëruese për Pyeongchang 2018.
Fillimisht, rivali i hidhur i Jugut në Veri ofroi të bashkëkryesojë këtë event, duke i treguar kështu botës se sa paqedashës regjimi aq i kritikuar i Kim Il Sung-it ishte. Në të njëjtën kohë, Pyongyang paralajmëroi se nëse oferta e tij u refuzonte, Veriu nuk do të merrte fare pjesë në lojëra – dhe për më tepër që disa “aksidente ushtarake” mund të ndodhnin. Pa dyshim, Koreja e Veriut zgjodhi jo vetëm bojkotimin e Lojrave të Seulit, por edhe u përpoq për t’i sabotuar ato paraprakisht me një sulm terrorist. Në vitin 1987, agjentët e Koresë së Veriut kontrabanduan një bombë në një avion të pasagjerëve të Koresë së Jugut, duke vrarë të gjithë 115 vetat në bord. Natyrisht, Lojrat e Seul vazhduan sipas planit, ashtu si Lojërat e Mynihut, sipas porosive të Presidentit të Komitetit Olimpik Ndërkombëtar Avery Brundage, që rifilluan menjëherë pas sulmit të Shtatorit të Zi.
Deri tani, nipi i Kim Il Sung-ut, Kim Jong Un, i ka nënçmuar Lojrat e pashmangshme të Koresë së Jugut vetëm duke e influencuar atmosferën me ndërtimin e vazhdueshëm të armëve bërthamore dhe testet e frikshme të raketave balistike. Pyeongchang 2018 padyshim do të vazhdojë, dhe ndoshta dy ekipet koreane do të marshojnë së bashku pas një flamuri të përbashkët.
Por, edhe një herë, nëse historia olimpike e kaluar ka diçka për të thënë, eventi në Pyeongchang nuk do të sjellë pajtimin e vërtetë midis Veriut dhe Jugut ose nuk do ta bëjë botën më të gjerë një vend më harmonik. Dhe ashtu siç Lojërat e Berlinit të vitit 1936 nuk e ndaluan Hitlerin nga ri-armatosja për luftë, këto lojëra koreane nuk do të bindin Kim Jong Un për të ndaluar shtimin e arsenalit të tij bërthamor, aq më pak të heqë dorë plotësisht./Foreign Policy – Lexo.al/
