TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Një operacion sekret i sigurisë, gjatë të cilit presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, dyshohet se u largua fshehurazi nga “Air Force One” në Turqi për t’iu shmangur një kërcënimi të mundshëm nga Irani, ka ngritur pikëpyetje të shumta mbi sigurinë e presidentit amerikan dhe të gazetarëve që udhëtonin me të.
Sipas raportimeve të “Washington Post”, më 8 korrik, ndërsa avioni presidencial ndodhej në tokë në Turqi, Trump u largua fshehurazi përmes një automjeti që përdorej për furnizime dhe më pas hipi në një avion më të vogël të Forcave Ajrore amerikane, një C-32A, i cili ndodhej pranë tij.
Ndërkohë, dhjetëra gazetarë dhe pjesëtarë të stafit që udhëtonin në “Air Force One” nuk ishin në dijeni të ndryshimit dhe vazhduan udhëtimin me avionin presidencial.
Sipas raportimeve, masa u ndërmor për shkak të një kërcënimi të konsideruar të besueshëm nga Irani ndaj presidentit amerikan. Gazetarëve në bord iu dha gjithashtu një urdhër i pazakontë nga Shërbimi Sekret për t’i mbajtur të mbyllura perdet e dritareve gjatë ngritjes së avionit.
Trump më pas fluturoi me avionin më të vogël drejt Britanisë së Madhe, ku, sipas raportimeve, vazhdoi të ruante skemën e fshehtë. Ai u rikthye në mënyrë të fshehtë në avionin tradicional presidencial, doli prej tij përpara kamerave dhe më pas hipi në avionin e ri të dhuruar nga Katari për udhëtimin e kthimit në Shtetet e Bashkuara.
Ky zhvillim ka ngritur pikëpyetje edhe për faktin se Shtëpia e Bardhë dhe presidenti Trump vazhduan të mos e pranonin ekzistencën e një kërcënimi specifik edhe pasi rreziku i menjëhershëm kishte kaluar.
Gjatë një komunikimi me gazetarët, Trump u pyet nëse kishte pasur një kërcënim konkret sigurie. Ai e mohoi dhe deklaroi se përballet vazhdimisht me kërcënime.
“Unë kam një kërcënim gjatë gjithë kohës”, tha Trump, duke shtuar se ai ishte në krye të listës së objektivave të kundërshtarëve.
Sipas një ndihmësi demokrat në fushën e sigurisë kombëtare, anëtarët e të ashtuquajturit “Gang of Eight”, grupi i drejtuesve të Kongresit që informohet për çështjet më të ndjeshme të inteligjencës, nuk ishin informuar për episodin. Sipas tij, megjithëse Kongresi nuk përfshihet drejtpërdrejt në menaxhimin e lëvizjeve të presidentit, ligjvënësit duhej të ishin informuar të paktën për kërcënimin.
Gazetarët, “karrem” pa dijeninë e tyre
Një prej çështjeve më të debatueshme është fakti se gazetarët dhe pjesëtarët e stafit presidencial që qëndruan në avionin e vjetër mund të kenë shërbyer, pa dijeninë e tyre, si një lloj “avioni karrem”.
Pyetja kryesore është nëse ekzistonte ndonjë alternativë tjetër, për shembull që gazetarët dhe stafi të udhëtonin me avionë të tjerë, në mënyrë që avioni presidencial të mos ekspozohej si objektiv i mundshëm.
Disa gazetarë kanë shprehur zemërim pasi mësuan për operacionin, duke argumentuar se janë të gatshëm të përballen me rreziqet që lidhen me profesionin e tyre, por jo të përdoren pa dijeni si pjesë e një skeme për mbrojtjen e presidentit.
Ish-agjenti i Shërbimit Sekret Robert McDonald ngriti pikëpyetje se çfarë masash sigurie ishin marrë për avionin në të cilin ndodheshin gazetarët dhe pjesëtarët e stafit amerikan.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, nuk iu përgjigj një pyetjeje të CNN lidhur me faktin nëse administrata kishte vënë në rrezik gazetarët dhe stafin.
Avioni i ri i dhuruar nga Katari
Ngjarja lidhet edhe me avionin e ri “Boeing 747” të dhuruar nga Katari për përdorim presidencial. Sipas raportimeve, avioni nuk ishte pajisur ende me të gjitha sistemet mbrojtëse të avionit tradicional presidencial.
Pikërisht për këtë arsye, Shtëpia e Bardhë kishte vendosur që Trump të udhëtonte me avionin tradicional gjatë kthimit nga Turqia, megjithëse më herët presidenti kishte deklaruar se ndryshimi ishte bërë për t’u dhënë mundësi trupave amerikane të vizitonin avionin e ri.
Ky zhvillim ka shtuar pikëpyetjet mbi vendimin fillestar për përdorimin e avionit të dhuruar nga Katari në udhëtime të tjera, pavarësisht shqetësimeve të sigurisë.
Çështja u bë edhe më e ndërlikuar pasi administrata Trump kishte ndërmarrë masa ligjore ndaj gazetarëve që raportuan më herët për ndryshimin e avionit. Disa gazetarë të “New York Times” u përballën me kërkesa për dorëzimin e materialeve në kuadër të një hetimi për rrjedhje të informacionit të klasifikuar. Më pas, këto masa u tërhoqën.
Ndërkohë, brenda administratës amerikane raportohet se ka vijuar një hetim për të identifikuar burimet e rrjedhjes së informacionit, me disa zyrtarë që janë pyetur dhe u është kërkuar të dorëzojnë telefonat e tyre.
Operacioni ngre pikëpyetje edhe për aftësitë ushtarake të Iranit
Fakti që kërcënimi iranian ishte mjaftueshëm serioz për të ndryshuar në mënyrë sekrete itinerarin dhe avionin e presidentit ka ngritur gjithashtu pikëpyetje mbi deklaratat e mëparshme të Trumpit dhe zyrtarëve amerikanë për dobësimin e aftësive ushtarake të Iranit.
Trump dhe Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, kanë deklaruar më parë se aftësitë ushtarake iraniane ishin dëmtuar rëndë dhe se Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kishin arritur një epërsi të madhe në hapësirën ajrore të Iranit.
Trump ka deklaruar gjithashtu se Irani nuk kishte më kapacitete të rëndësishme ushtarake, përfshirë mbrojtjen kundërajrore.
Megjithatë, fakti që autoritetet amerikane ndërmorën masa të jashtëzakonshme për të mbrojtur presidentin nga një kërcënim i mundshëm iranian ka bërë që kritikët të vënë në dyshim këto deklarata.
Ish-këshilltari i Shtëpisë së Bardhë gjatë administratës Obama, David Axelrod, tha se nëse niveli i kërcënimit ishte aq i lartë sa të kërkonte një operacion të tillë, atëherë qytetarët amerikanë meritonin të dinin se sa serioz ishte rreziku.
Shtëpia e Bardhë nuk e ka konfirmuar drejtpërdrejt operacionin e pretenduar. Drejtori i komunikimit, Steven Cheung, deklaroi se presidenti përballet me shumë kërcënime dhe se autoritetet përdorin “çdo mjet në dispozicion” për t’i adresuar ato.
Ndërrimi i fshehtë i avionit nuk do të ishte pa precedent. Në vitin 2000, presidenti Bill Clinton përdori një avion tjetër gjatë udhëtimit drejt Pakistanit për shkak të shqetësimeve se avioni i tij mund të bëhej objektiv i një sulmi terrorist. Ndryshe nga rasti i Trumpit, megjithatë, administrata Clinton kishte informuar paraprakisht drejtuesin e Shoqatës së Korrespondentëve të Shtëpisë së Bardhë për operacionin, në mënyrë konfidenciale.
Edhe vizita e presidentit Joe Biden në Ukrainë në vitin 2023 u zhvillua nën masa jashtëzakonisht të rrepta sigurie.
Rasti i Trumpit tashmë ka hapur një debat më të gjerë mbi sigurinë e presidentit amerikan, përdorimin e avionëve presidencialë dhe mënyrën se si administrata trajton informacionet e klasifikuara dhe raportimet e medias.
Në qendër të debatit mbetet një pyetje: nëse kërcënimi iranian ishte aq serioz sa për të detyruar presidentin të largohej fshehurazi nga “Air Force One”, pse gazetarët dhe pjesëtarët e stafit u lanë në avion pa u informuar për rrezikun?
