TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Mungesat e raketave interceptuese për sistemet amerikane të mbrojtjes ajrore Patriot vazhdojnë të përbëjnë një problem të madh për Ukrainën, ndërsa Kievi përballet me një numër në rritje të sulmeve ruse me raketa balistike.
Me afrimin e një tjetër dimri, Rusia ka intensifikuar përdorimin e raketave balistike kundër qyteteve ukrainase. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky vijon t’i kërkojë SHBA-së mundësinë për të blerë më shumë raketa interceptuese për sistemin Patriot, një prej sistemeve të pakta që mund të përballet me raketat balistike.
Megjithatë, situata është komplikuar nga përdorimi i rezervave amerikane gjatë konfliktit me Iranin, si dhe nga qëndrimi i kundërshtuar i presidentit amerikan Donald Trump.
Në këtë situatë, Europa po punon për një alternativë të sajën ndaj Patriot, të quajtur “Freya”.
Çfarë është “Freya”?
“Freya” është një iniciativë për zhvillimin e një sistemi evropian të mbrojtjes ajrore, më të lirë se Patriot dhe që nuk do të jetë nën kontrollin e SHBA-së.
Në qendër të projektit është raketa interceptuese FP7.X, e cila po zhvillohet nga kompania ukrainase Fire Point. Ashtu si raketat Patriot, FP7.X është projektuar për t’u lëshuar drejt një rakete balistike në hyrje dhe për ta shkatërruar atë përpara se të godasë objektivin.
Fire Point është kompania që qëndron edhe pas raketës kruz ukrainase “Flamingo”.
Raketa e re pritet të integrohet në një qasje të “sistemit të sistemeve”, duke përdorur radarë dhe rrjete të ndryshme komanduese të prodhuara nga aleatët evropianë të Ukrainës.
Një prej objektivave kryesore është ulja e ndjeshme e kostos. Sipas projektit, një interceptor Freya pritet të kushtojë rreth 700 mijë dollarë, ndërsa një raketë Patriot kushton rreth 3.8 milionë dollarë.
Cilat vende janë pjesë e projektit?
Në këtë përpjekje janë përfshirë Danimarka, Franca, Gjermania, Italia, Holanda, Norvegjia, Spanja, Suedia dhe Mbretëria e Bashkuar.
Zelensky ka deklaruar se Freya nuk synon të zëvendësojë sistemet ekzistuese evropiane të mbrojtjes ajrore, por t’i plotësojë ato.
Sipas tij, synimi është të krijohet një mburojë më e fuqishme mbi Europë, në një kohë më të shkurtër dhe me kosto më të ulët.
Kur mund të jetë gati?
Nevoja për një alternativë ndaj Patriot është bërë edhe më urgjente për Ukrainën, pasi raketat balistike ruse mbeten një prej kërcënimeve kryesore ndaj qyteteve ukrainase.
Ndërkohë që forcat ukrainase kanë arritur rezultate në fronte të tjera të luftës, përfshirë sulmet me dronë dhe goditjet ndaj objektivave ruse, përballja me raketat balistike mbetet një sfidë e madhe.
Sipas Fire Point, objektivi është që Freya të realizojë përgjimin e parë të suksesshëm të një rakete balistike deri në mesin e vitit 2027.
Drejtoresha ekzekutive e kompanisë, Iryna Terekh, tha se po përpiqen të përshpejtojnë një proces që normalisht do të kërkonte dekada.
“Po përpiqemi ta shtrydhim një program që zakonisht zgjat 20 ose 30 vjet në vetëm disa vjet”, tha Terekh.
Sipas saj, deri tani janë kryer të paktën pesë teste të raketës interceptuese.
