TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Përfshirja e Shteteve të Bashkuara në krah të Izraelit gjatë konfliktit në Lindjen e Mesme ka qenë prej kohësh një çështje e ndërlikuar për aleancën strategjike mes dy vendeve. Por tensionet duket se kanë arritur një nivel të ri pas deklaratave të drejtpërdrejta të zëvendëspresidentit amerikan JD Vance, të cilat shumë i interpretuan si një paralajmërim të fortë ndaj Izraelit.
Deklaratat e tij erdhën pas disa ditësh sinjalesh nga administrata Trump se ekziston shqetësimi që Izraeli mund të dëmtojë një marrëveshje të mundshme mes SHBA-së dhe Iranit — një marrëveshje që shumë kritikë e konsiderojnë të favorshme për Teheranin.
Ndërkohë, Izraeli dhe Hezbollahu ranë dakord të rinovojnë armëpushimin të premten, sipas burimeve të CNN, pas përplasjeve të reja mes ushtrisë izraelite dhe grupit militant të mbështetur nga Irani, të cilat rrezikuan negociatat mes Uashingtonit dhe Teheranit.
Një përplasje që dukej e pashmangshme
Përplasja mes administratës Trump dhe Izraelit ishte e paralajmëruar për disa arsye:
Objektivat e Izraelit në përballjen me Iranin kanë qenë dukshëm të ndryshme nga ato të SHBA-së, ndërsa Tel Avivi ka qenë shumë më i përfshirë drejtpërdrejt në konflikt.
Mbështetja për Izraelin në opinionin publik amerikan ka pësuar rënie të ndjeshme vitet e fundit.
Edhe brenda Partisë Republikane, tradicionalisht aleate e fortë e Izraelit, janë shfaqur figura që kanë kritikuar më hapur politikat izraelite, ndërsa partia është përballur edhe me rritjen e akuzave për antisemitizëm brenda bazës së saj.
Donald Trump, edhe pse ka mbajtur një marrëdhënie të afërt me Izraelin, shpesh ka ndjekur një qasje pragmatike dhe transaksionale ndaj aleatëve.
Mesazhi i administratës amerikane duket gjithnjë e më i qartë: Izraeli duhet të pranojë atë që Uashingtoni ka ofruar dhe të shmangë veprimet që mund të prishin objektivat amerikane.
Nëse SHBA do të arrijë ndonjëherë deri te një përballje e drejtpërdrejtë me Izraelin, mbetet e paqartë. Por fakti që edhe figura të rëndësishme republikane po shfaqin pakënaqësi ndaj politikave izraelite tregon një ndryshim të rëndësishëm në marrëdhënien tradicionale mes dy vendeve.
Paralajmërimi i fortë i Vance
Deklaratat e JD Vance ishin ndër kritikat më të drejtpërdrejta që një zyrtar i lartë amerikan i ka bërë Izraelit në këtë periudhë.
“Donald J. Trump është i vetmi kryetar shteti në botë që është simpatizues ndaj shtetit të Izraelit në këtë moment. Dhe ai është udhëheqësi i superfuqisë botërore. Nëse do të isha në qeverinë izraelite, ndoshta nuk do të sulmoja të vetmin aleat të fuqishëm që më ka mbetur”, tha Vance gjatë një konference për shtyp.
Ai theksoi gjithashtu varësinë e Izraelit nga ndihma ushtarake amerikane dhe kërkoi që disa liderë izraelitë “të kuptojnë realitetin” e situatës ku ndodhet vendi.
Në një intervistë për New York Times, Vance tha se Izraeli duhet të pranojë rolin e jashtëzakonshëm të SHBA-së si partner, duke kujtuar se sistemet amerikane të mbrojtjes raketore kanë ndihmuar në mbrojtjen e qytetarëve izraelitë.
Ai kërkoi gjithashtu uljen e operacioneve izraelite në Liban, duke paralajmëruar se veprimet e tilla mund të dëmtojnë përpjekjet për paqe.
“Jeni një vend me nëntë milionë banorë. Nuk mund t’i zgjidhni të gjitha problemet tuaja të sigurisë kombëtare duke vrarë”, tha Vance.
Edhe Trump rrit presionin ndaj Netanyahut
Qëndrimi i Vance përputhet me disa deklarata të fundit të Donald Trump, i cili ka sugjeruar se Izraeli ka shkuar shumë larg në disa operacione ushtarake.
Trump ka thënë se i ka kërkuar kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu të tregojë kujdes në veprimet e tij në Liban.
“I thashë: ‘Bibi, bëj kujdes, ose shumë shpejt do të mbetesh vetëm’”, ka deklaruar Trump.
Më 14 qershor, presidenti amerikan kritikoi publikisht një sulm izraelit në Bejrut, duke thënë se ai “nuk duhej të kishte ndodhur” dhe se sulmi i Hezbollahut ndaj të cilit Izraeli reagoi ishte “shumë i vogël dhe i parëndësishëm”.
Gjatë një takimi me Emirin e Katarit, Tamim bin Hamad Al Thani, në samitin e G7 në Francë, Trump kritikoi gjithashtu sulmet që prekin zona të banuara.
“Nuk është e nevojshme të shembësh një pallat sa herë që kërkon dikë, sepse shumë njerëz jetojnë në ato ndërtesa dhe jo të gjithë janë pjesë e Hezbollahut”, tha ai.
Trump shtoi se pa mbështetjen amerikane Izraeli “nuk do të ekzistonte”, duke theksuar varësinë e tij nga Uashingtoni.
Një pikë e ndjeshme për aleancën SHBA-Izrael
Megjithatë, këto zhvillime nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht një ndarje të menjëhershme mes Trumpit dhe Izraelit. Një pjesë e kësaj retorike mund të jetë presion diplomatik për ta detyruar Izraelin të ruajë linjën amerikane gjatë negociatave të paqes.
Por interesat e Izraelit dhe të administratës Trump nuk janë plotësisht të njëjta.
Izraeli kërkon të shfrytëzojë momentin për të dobësuar Iranin dhe aleatët e tij rajonalë, ndërsa Uashingtoni duket më i interesuar që konflikti të përfundojë dhe të shmangë një përshkallëzim më të madh.
Një tjetër faktor që ka ndikuar në marrëdhëniet mes dy vendeve është kritika ndërkombëtare ndaj veprimeve të Izraelit në luftën në Gaza. Disa organizata dhe një komision i pavarur i Kombeve të Bashkuara i kanë cilësuar veprimet izraelite si gjenocid — një akuzë që Izraeli e ka mohuar.
Fakti që edhe Trump ka përdorur gjuhë kritike ndaj Izraelit ka ndryshuar perceptimin për marrëdhënien tradicionale mes Uashingtonit dhe Tel Avivit.
Qasja e Vance ndaj Izraelit kujton gjithashtu mënyrën se si Trump dhe ai i kanë bërë presion presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky për të pranuar kushtet amerikane gjatë luftës në Ukrainë.
Në të dy rastet, mesazhi i administratës Trump ka qenë i ngjashëm: një aleat duhet të marrë parasysh interesat amerikane dhe të mos pengojë përpjekjet për t’i dhënë fund një konflikti.
Por në rastin e Izraelit, kjo qasje prek një nga shtyllat më të rëndësishme të politikës së jashtme amerikane gjatë dekadave të fundit — aleancën e ngushtë me shtetin izraelit.
