TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Saif al-Islam Gaddafi pati një rrugëtim dramatik: nga trashëgimtar i mundshëm i pushtetit të babait të tij famëkeq, Muammar Gaddafi, te burgosja për vite me radhë dhe më pas kandidatura për president të Libisë, një zhvillim që luajti rol në anulimin e zgjedhjeve.
Zyra e Saif al-Islam Gaddafit njoftoi të martën se ai u vra gjatë një “përplasjeje të drejtpërdrejtë” me katër persona të armatosur të panjohur, të cilët hynë me forcë në banesën e tij.
Nga ana e tij, Prokurori i Përgjithshëm i Libisë deklaroi se hetuesit dhe mjekët ligjorë ekzaminuan trupin e Saif al-Islamit dhe arritën në përfundimin se ai ishte vrarë me armë zjarri, duke shtuar se hetimet për identifikimin e autorëve vijojnë.
Edhe pse nuk mbajti kurrë një post zyrtar, 53-vjeçari Saif al-Islam konsiderohej dikur njeriu më i fuqishëm i Libisë pas babait të tij, Muammar Gaddafi, i cili sundoi këtë vend të pasur me naftë për më shumë se katër dekada.
Saif al-Islam kishte një rol kyç në përcaktimin e politikave dhe merrte përsipër misione diplomatike delikate dhe me rëndësi të lartë. Ai udhëhoqi bisedimet për heqjen dorë të Libisë nga armët e shkatërrimit në masë dhe negocioi kompensimin për familjet e viktimave të sulmit me bombë ndaj fluturimit Pan Am 103 mbi Lockerbie të Skocisë në vitin 1988.
I vendosur ta nxirrte Libinë nga statusi i shtetit të izoluar, ai mbante kontakte me Perëndimin dhe paraqitej si reformator, duke kërkuar miratimin e një Kushtetute dhe respektimin e të drejtave të njeriut.
Ai kishte studiuar në London School of Economics dhe fliste rrjedhshëm anglisht. Për një periudhë, shumë qeveri e shihnin si fytyrën e pranueshme dhe pro-perëndimore të Libisë.
Megjithatë, pas shpërthimit të kryengritjes kundër babait të tij në vitin 2011, Saif al-Islam vendosi menjëherë familjen mbi marrëdhëniet me Perëndimin dhe u shndërrua në arkitektin e represionit brutal ndaj rebelëve, të cilët i quajti “minj”.
Në atë kohë ai i tha Reuters-it: “Po luftojmë këtu në Libi, po vdesim këtu në Libi”. Ai paralajmëroi se do të rridhnin lumenj gjaku dhe se qeveria do të luftonte deri te burri, gruaja dhe plumbi i fundit.
“E gjithë Libia do të shkatërrohet. Do të duhen 40 vjet për të rënë dakord se si duhet qeverisur vendi, sepse sot të gjithë duan të bëhen presidentë ose emirë”, kishte deklaruar ai.
Pasi rebelët morën Tripolin, Saif al-Islam tentoi të arratisej drejt Nigerit i veshur si beduin. Ai u arrestua nga milicia Brigada Abu Bakr al-Siddiq dhe u transferua në qytetin Zintan, në Libinë perëndimore, rreth një muaj pasi babai i tij u kap dhe u ekzekutua nga rebelët.
Ai kaloi gjashtë vitet pasuese i ndaluar në Zintan, ku u vizitua nga përfaqësues të Human Rights Watch. Drejtoresha e organizatës në Libi, Hanan Salah, kishte deklaruar për Reuters se Saif al-Islam nuk ishte ankuar për keqtrajtim, por kishte shprehur shqetësim për izolimin e tij të vazhdueshëm.
Ai kishte humbur një dhëmb dhe tha se mbahej i shkëputur nga bota e jashtme, megjithëse i lejohej të priste vizitorë, të shikonte televizion satelitor dhe të kishte akses në libra.
Në vitin 2015, një gjykatë në Tripoli e dënoi me vdekje me pushkatim për krime lufte. Ai kërkohej gjithashtu nga Gjykata Penale Ndërkombëtare në Hagë për “vrasje dhe persekutim”, e cila kishte lëshuar urdhër arresti ndaj tij.
Kandidatura që tronditi procesin zgjedhor
Pasi u lirua në vitin 2017 në bazë të një ligji amnistie, Saif al-Islam jetoi për vite me radhë i fshehur në Zintan për t’i shpëtuar atentateve.
Sipas analistit libian Mustafa Fetouri, që kishte kontakte me rrethin e tij, që nga viti 2016 atij iu lejua të kishte kontakte brenda dhe jashtë Libisë. Ai priste vizitorë pothuajse çdo javë dhe diskutonte për politikën dhe situatën në vend.
Në vitin 2021, i veshur me rroba tradicionale libiane dhe turban, u shfaq në Sabha për të dorëzuar kandidaturën për zgjedhjet presidenciale.
Kjo kandidaturë shkaktoi reagime të forta dhe, ndërsa procesi zgjedhor u fut në ngërç në fund të vitit 2021 për shkak të mungesës së marrëveshjes mbi rregullat, kandidatura e Saif al-Islam u bë një nga pikat kryesore të përplasjes.
Ai u përjashtua për shkak të dënimit të vitit 2015 dhe, kur tentoi të apelonte vendimin, grupe të armatosura bllokuan hyrjen e gjykatës. Përplasjet që pasuan kontribuan në kolapsin e procesit zgjedhor dhe kthimin e Libisë në një tjetër ngërç politik.
Në një intervistë për New York Times Magazine në vitin 2021, Saif al-Islam foli për strategjinë e tij politike: “Kam qëndruar larg popullit të Libisë për 10 vjet. Duhet të kthehesh ngadalë. Si një striptease. Duhet të luash pak me mendjen e tyre”.
Sipas Jalel Harchaoui nga think tank-u britanik Royal United Services Institute, pas lirimit të tij Saif al-Islam nuk ishte në gjendje të bënte deklarata publike përmes mediave apo rrjeteve sociale. “Megjithatë, rëndësia e tij simbolike mbeti e madhe dhe ishte një nga faktorët kryesorë që penguan zgjedhjet e vitit 2021”, theksoi ai.
“Pas vrasjes së tij, shumica e grupeve pro-Gaddafi do të ndihen të demoralizuara, por edhe të zemëruara. Njëkohësisht, u hoq një nga pengesat për zhvillimin e zgjedhjeve në Libi”, përfundoi Harchaoui.
