TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Dronët, të lidhur vitet e fundit kryesisht me operacionet ushtarake dhe shkeljet e hapësirës ajrore në Evropën Lindore dhe Lindjen e Mesme, mund të marrin një rol krejt tjetër në Bashkimin Evropian, të ndihmojnë fermerët në luftën kundër dëmtuesve dhe sëmundjeve të bimëve.
Sipas Politico, Komisioni Evropian po shqyrton heqjen e një ndalimi të vendosur prej vitesh, i cili kufizon përdorimin e mjeteve ajrore pa pilot për spërkatjen e pesticideve. Ndryshimi është pjesë e një rishikimi më të gjerë të rregullave të BE-së për produktet e mbrojtjes së bimëve.
Propozimi konsiderohet një nga pjesët më pak të diskutueshme të reformës, pasi disa shtete anëtare kanë kërkuar prej vitesh më shumë fleksibilitet për përdorimin e dronëve në bujqësi.
Nga mjet ushtarak në teknologji bujqësore
Përdorimi i dronëve në bujqësi është zgjeruar ndjeshëm që nga vitet 2010. Teknologjia tashmë përdoret për monitorimin e të korrave, zbulimin e dëmtuesve dhe problemeve me lagështinë, si dhe për aplikimin me saktësi të plehrave dhe pesticideve.
Megjithatë, fermerët evropianë nuk mund t’i përdorin gjerësisht dronët për spërkatje për shkak të rregullave aktuale.
“Evropa ka talentin dhe teknologjinë për të udhëhequr në bujqësinë dixhitale. Tani duhet të sigurohemi që fermerët të përfitojnë prej saj”, shkroi Komisioneri Evropian për Bujqësinë, Christoph Hansen, në platformën Bluesky.
Pse përdorimi i tyre është ende i kufizuar?
Përdorimi i dronëve për spërkatje nuk rregullohet vetëm nga rregullat e aviacionit, por edhe nga Direktiva Evropiane e vitit 2009 për përdorimin e qëndrueshëm të pesticideve.
Direktiva kufizon spërkatjen ajrore për shkak të shqetësimeve mbi përhapjen e pakontrolluar të kimikateve, ndotjen e mjedisit dhe ekspozimin e njerëzve ndaj pesticideve.
Megjithatë, këto rregulla u hartuan përpara përhapjes së teknologjisë moderne të dronëve bujqësorë.
Aktualisht, qeveritë kombëtare mund të autorizojnë spërkatjen ajrore vetëm në raste të veçanta, kur përdorimi i mjeteve konvencionale është i vështirë ose i rrezikshëm.
Këtu përfshihen vreshtat e tarracuara në Portugali, pemishtet në Tirolin e Jugut apo zonat e përmbytura ku traktorët nuk mund të lëvizin dhe përdorimi i spërkatësve nga punëtorët paraqet rrezik më të madh.
Mbështetësit e teknologjisë argumentojnë se dronët mund të reduktojnë ndjeshëm sasinë e pesticideve të përdorura.
Ata mund të identifikojnë me saktësi zonat ku ka dëmtues ose sëmundje dhe të aplikojnë produktet vetëm aty ku është e nevojshme. Kjo mund të ulë kostot për fermerët dhe ndikimin e kimikateve në mjedis.
Organizata e industrisë së mbrojtjes së të korrave CropLife argumenton gjithashtu se dronët, të cilët funksionojnë kryesisht me bateri, mund të kenë emetime më të ulëta krahasuar me makineritë tradicionale bujqësore.
Komisioni pranon se ka ende pikëpyetje
Pavarësisht potencialit të teknologjisë, Komisioni Evropian pranon se ekzistojnë ende “boshllëqe të konsiderueshme në njohuri”.
Një prej pikëpyetjeve kryesore është se deri në çfarë distance mund të transportohen pesticidet nga era dhe cilët lloj dronësh mund t’i aplikojnë substancat në mënyrë më të sigurt dhe më të saktë.
Komisioni vëren gjithashtu se kufizimet aktuale e kanë bërë më të vështirë mbledhjen e të dhënave të nevojshme për të vlerësuar plotësisht teknologjinë.
Megjithatë, industria i konsideron dronët si një nga teknologjitë më të kufizuara nga kuadri aktual ligjor, pavarësisht potencialit të tyre për një përdorim më të qëndrueshëm të pesticideve.
BE drejt “bujqësisë dixhitale”
Komisioni Evropian planifikon t’i përfshijë dronët në një strategji më të gjerë për bujqësinë dixhitale, e cila pritet të miratohet deri në fund të vitit.
Synimi është që Evropa të jetë në krye të zhvillimit të bujqësisë precize, ku teknologjitë si inteligjenca artificiale, satelitët dhe dronët përdoren për rritjen e produktivitetit dhe përdorimin më efikas të burimeve.
“Inteligjenca artificiale, satelitët, dronët dhe bujqësia precize mund të rrisin produktivitetin, të përdorin burimet në mënyrë më efikase dhe të zvogëlojnë burokracinë”, tha Hansen.
Presioni për ndryshimin e rregullave nuk është i ri. Në dhjetor 2024, 15 shtete anëtare, mes tyre Republika Çeke, i kërkuan Komisionit të hartonte një propozim të ri për përdorimin e dronëve në bujqësi.
Interesi i fermerëve është rritur gjithashtu, veçanërisht për shkak të presionit për reduktimin e përdorimit të pesticideve.
“Dronët janë mjete që mund të ndihmojnë në uljen e sasisë së produkteve të aplikuara, të kufizojnë ndikimin në organizmat jo-shënjestër dhe në të njëjtën kohë ta mbajnë prodhimin bujqësor konkurrues”, tha zëdhënësi i Ministrisë Çeke të Bujqësisë, Vojislav Bilí.
Propozimi nuk është pa kundërshtime. Grupet mjedisore kërkojnë që ndryshimet të bëhen me më shumë kujdes, derisa të ketë prova më të qarta shkencore mbi sigurinë e spërkatjes me dronë.
Ata paralajmërojnë gjithashtu për rreziqet e mundshme për privatësinë dhe për faktin se kostoja e lartë e teknologjisë mund të rrisë hendekun mes fermave të mëdha dhe prodhuesve të vegjël.
Sipas propozimit të Komisionit, shtetet anëtare do të mund të autorizojnë më gjerësisht përdorimin e dronëve për spërkatje, me kusht që të vlerësohet se ata nuk paraqesin rrezik më të madh se metodat tradicionale të aplikimit në tokë.
Megjithatë, ndryshimi është pjesë e një pakete më të gjerë reformash dhe për miratimin përfundimtar nevojitet një kompromis mes vendeve anëtare për çështjet e tjera më të diskutueshme.
