TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
TPZ.al është një media online e pavarur. Përpjekja jonë është të sjellim lajme, analiza dhe komente, në shërbim të interesit publik.
Në mars, komuniteti amerikan i inteligjencës vlerësoi se Irani “nuk po ndërton një armë bërthamore”. Megjithatë, në qershor, administrata e presidentit Donald Trump ndërmori sulme ajrore ndaj objektivave që lidheshin me programin bërthamor të Teheranit.
Sot, Uashingtoni mund të përballet me një tjetër përshkallëzim ushtarak kundër Iranit për ambiciet e tij bërthamore – këtë herë pavarësisht faktit se vetë Trump ka deklaruar vazhdimisht se sulmet e qershorit e kishin “eliminuar” programin bërthamor iranian.
A ekziston një kërcënim bërthamor?
Ditët e fundit, zyrtarë amerikanë kanë theksuar rrezikun e mundshëm bërthamor nga Irani, duke lënë të hapur mundësinë e veprimit ushtarak nëse nuk arrihet një marrëveshje.
“Nuk duam që Irani të pajiset me armë bërthamore”, deklaroi zëvendëspresidenti JD Vance në një intervistë për Fox News. Ndërsa Trump u shpreh prerazi: “Nuk mund të kenë armë bërthamore – është shumë e thjeshtë”.
I dërguari special i SHBA-së, Steve Witkoff, deklaroi se Irani po pasuron uranium në nivel 60%, shumë mbi nevojat për përdorim civil, duke paralajmëruar se Teherani mund të jetë “vetëm një javë larg” sigurimit të materialit të nevojshëm për ndërtimin e një bombe.
Megjithatë, nëse Irani është kaq pranë prodhimit të materialit për armë bërthamore, kjo do të nënkuptonte një rikuperim të jashtëzakonshëm – sidomos duke marrë parasysh deklaratat e mëhershme të Trump.
Pretendimet për “eliminim total”
Më 21 qershor, ditën e sulmeve, Trump deklaroi se “objektet kryesore të pasurimit të Iranit janë eliminuar plotësisht dhe përfundimisht”. Edhe pse vlerësimet e dëmeve zakonisht kërkojnë kohë, presidenti amerikan shpalli menjëherë sukses të plotë.
Një ditë më pas, kryetari i Shefave të Shtabit të Përbashkët, Dan Caine, dha një version më të kujdesshëm, por Trump vijoi të përsëriste pretendimin në rrjetet sociale. Edhe sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, shkoi më tej, duke deklaruar se ishin “eliminuar” jo vetëm objektet, por edhe “ambiciet bërthamore” të Iranit.
Në muajt pasues, Trump deklaroi vazhdimisht se kishte shkatërruar “kapacitetin”, “aftësinë”, “potencialin e ardhshëm”, madje edhe “shpresat bërthamore” të Iranit.
Raportet që hedhin dyshime
Megjithatë, sipas raportimeve të CNN dhe The New York Times, një vlerësim paraprak i inteligjencës amerikane kishte arritur në përfundimin se sulmet vetëm e kishin vonuar programin bërthamor iranian për disa muaj, pa e shkatërruar atë.
Pavarësisht kësaj, Trump vazhdoi të këmbëngulte se programi ishte “eliminuar”.
Ndryshim narrative?
Tani, ndërsa diskutohet për një fushatë të re, më të gjerë ushtarake – për të cilën Trump foli edhe në fjalimin e tij për Gjendjen e Kombit – administrata përballet me sfidën për të ndërtuar një argument të qëndrueshëm për ndërhyrje.
Fillimisht, kërcënimi i ri ndaj Iranit u lidh me shtypjen e protestave në vend. Tani, theksi është zhvendosur sërish tek programi bërthamor.
Kur u pyet pse SHBA-ja mund të ketë nevojë të godasë përsëri Iranin, edhe pse programi i tij ishte “eliminuar”, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë u përgjigj se “ka shumë arsye dhe argumente që mund të paraqiten për një goditje ndaj Iranit”.
Megjithatë, sipas analistëve, administrata ende nuk ka paraqitur një argument të unifikuar dhe bindës për një përshkallëzim të ri ushtarak.
